DANH MỤC
  • Thế sự
 
  • Chánh kiến
 
  • Giới luật
 
  • Đại tạng kinh Việt nam
 
  • Tìm hiểu kinh Nikaya
 
  • Dựng lại Chánh pháp
 
  • Nghiên cứu – Đối luận
 
  • Tham vấn – Hỏi đáp  
  • Thư viện
 
 
 
  Cập nhật ngày: 16/02/2018
 
  Cập nhật ngày: 03/06/2017
 
  Cập nhật ngày: 23/08/2016
 
  Cập nhật ngày: 21/08/2015
 
  Cập nhật ngày: 02/04/2015
 
  Cập nhật ngày: 18/09/2013
 
     
 
  • Thư viện thầy Thông Lạc
 
  • Danh mục trên Giọt Nắng Chơn Như.
 
  • Thầy Thích Bảo Nguyên (Pháp âm)
 
  • Thầy Thích Bảo Nguyên (YouTube)
 
  • Tu viện Chơn Như
 
  • Chơn Lạc
 
     
     THỐNG KÊ  
  Số người Online: 2  
  Số lượt truy cập: 37902  
     
  Untitled Document
   
 
  Thế sự
• HỌC ĐỂ LÀM NGƯỜI - 13.2017 (Sưu tầm).  
Cập nhật ngày : 21.12.2017 (Đã đọc : 652 lần )
ĂN, NÓI, GÓI, MỞ VÀ SỰ “MINH TRIẾT” VIỆT NAM
Hạ Vĩnh Thần

GS Hoàng Ngọc Hiến cho rằng minh triết là đạo lý của đời thường; và do đó, “ai cũng có thể minh triết”. Có nghĩa là “biết sống khôn ngoan và hẳn hoi”.

Trong tham luận tại Hội thảo khoa học về minh triết ở Hà Nội ngày 22/9/2009, ông Hà Văn Thùy định nghĩa công phu hơn. Theo ông Hà Văn Thùy thì minh triết là “Sự khôn ngoan và sáng suốt trầm tích trong chiều sâu nhất của văn hoá và toả năng lượng nuôi sống nền văn hoá”... Rất nhiều học giả khác cũng bàn luận khá sôi nổi về định nghĩa này, nhưng tôi thích ý kiến ngắn của Nguyên Ngọc khi được hỏi về minh triết của Tây Nguyên, ông nói: “Đàn ông là sấm, đàn bà là sét”. 

Cách đây mấy ngày, tôi có nhắc đến chuyện tại sao ông cha ta lại khuyên con cháu mình phải Học ăn, học nói, học gói, học mở. Ý tưởng của bài này xuất phát từ chỗ quá buồn về cách ăn nói của một số vị, không hề cân nhắc nên phải nói trước dân, trước truyền hình như thế nào cho hợp lẽ. Thực ra, tôi đã nghĩ từ rất lâu về điều mà cha ông mình đã minh triết: Tại sao trong cuộc đời chỉ cần học có 4 điều thôi? Nhân Hội thảo Khoa học về Minh triết (wisdom) được tổ chức tại Huế (25.11.2009), tôi xin lm bàn đôi chút v minh triết ca 4 ch ăn, nói, gói, m.

1. Thế nào là ăn đúng, ăn không phi xu h, đ “nhai k no lâu, cày sâu tt lúa”? Ti sao cha ông ta li bàn nhiu đến thế cái chuyn ăn? Miếng gia làng bng sàng trong bếp, Rèo tru đc không bng chc ba ăn, làm ăn, ăn nói, ăn chc mc bn, ăn nên làm ra, ăn , ăn nm, ăn chơi, thm chí là... ăn tin, ăn dày, ăn mng, ăn sương, ăn trm, ăn cướp, ăn 2-1 trong bóng đá...

Xem ra, cái sự ăn của một miền đất nghèo, vất vả cơ cực suốt đời nó quan trọng và gần gũi lắm. Thế nhưng, nếu chỉ nghĩ cha ông chỉ lo ăn thì con cháu chúng ta đã nhầm to. Bằng chứng thật rõ trong một số cụm từ mà tôi đã nêu ra ở trên. Cái chuyện ăn nó đa nghĩa, đa chiều và hầu như trong đa số các trường hợp đều liên quan đến chuyện xấu xa. Bây giờ, trước nạn tham nhũng, mới càng thấm thía hơn cái nghĩa sắc như dao cau của minh triết tự ngàn xưa. Ăn như thế nào, ăn bao nhiêu, để cho người bao nhiêu, quả là điều khó vô cùng. Nhưng, khó gì thì khó, không làm chủ được từ “ăn” tức là đã sai lầm về mặt đạo đức, văn hoá.

2. Còn nói - không phải chỉ để mà nói vì mỗi câu nói đều là ánh phản chính xác của tư duy. Đôi khi tôi lạm nghĩ rằng chỉ cần nghe ai đó nói khoảng 3 câu, trả lời câu hỏi 3 lần; là tôi có căn cứ để biết gần đúng trình độ và khả năng tư duy của anh ta! Người xưa dạy phải uốn lưỡi 7 lần mới nói, chứng tỏ cái sự nói quan trọng đến mức nào. Không phải tự nhiên mà Khổng Tử khuyên: Phải hỏi lúc vội vàng để xem trí. Trả lời càng nhanh, ý tứ càng sâu sắc thì càng chứng tỏ sự vững vàng của tư duy. 

Chính ngữ” là một trong 8 con đường đúng của Phật gia. Nói theo cấp độ âm thanh nào cho một cử toạ bao nhiêu người, cách dùng từ phù hợp trước từng đối tượng, khối lượng từ phong phú hay nghèo nàn..., tất cả đều phải học. 

3. Gói và mở là hai từ bí ẩn và nhiều nghĩa nhất. Đó là minh triết về cách sống, lối sống, trở thành nguyên tắc suốt cả cuộc đời người. Gói có thể là cách “hành xử theo đúng cương vị” như người La Mã nói (Oblig Noblis). Cũng có thể là “áo rách khéo vá hơn lành vụng may”. Gói là cách hiểu đúng về nghĩa của cụm từ “tốt gỗ hơn tốt nước sơn”, “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”. Thậm chí, gói trên tầm vĩ mô của dân tộc trở thành tư thế chính trị, ứng xử khôn ngoan, mạnh bạo như Hồ Chủ tịch đã từng nói: “Muốn đi tới hoà bình có khi phải chiến tranh” (HCM, TT, T4, tr.125). 

4. Mở, trong cấp độ so sánh với “gói” còn cao hơn một bậc. Đức Phật dạy phải biết từ, bi, hỉ, xả. Cả 4 chữ này đều là minh triết của khái niệm “mở”. Họ “mở”, vì thế, nó liên quan đến vị thế cái tôi với tư cách là một con người xã hội. “Xấu che, tốt khoe” là một cách ứng xử mở mà không mở. Nguyễn Du có rất nhiều minh triết. Một trong những câu mà tôi tâm đắc nhất là câu: “Cảo thơm lần giở trước đèn”. Trân trọng một cuốn sách hay, khó khăn lắm mới hiểu hết cái tinh chọn của tư duy từ nó nên phải “lần giở”. Hãy soi nó trước ánh sáng của chân lý (trước đèn) và nhờ nó mà toả rạng hiểu biết như ánh sáng ta vừa soi vào. Cách “mở” này của cụ Nguyễn trước cuộc đời thật là ý vị, thâm thuý. 

Tất nhiên, dù là “gói” hay “mở” thì con người luôn cần đến sự dũng cảm trước sự thật. Chẳng hạn tâm và tầm là chưa đủ đối với một người lãnh đạo. Không có dũng, lãnh đạo chỉ là người bất tài, vô dụng mà thôi bởi không dám làm, không dám thay đổi, không dám nhận trách nhiệm trước nhân dân.

(Nhân Hội thảo Khoa học về Minh triết ở Huế, 25/11/2009)



TƯỚNG ĂN QUAN TRỌNG HƠN TƯỚNG MẶT,
TỪ CÁCH ĂN NHÌN RÕ MỘT NGƯỜI

Minh Vũ

Cách đây hơn 5 năm, tôi ứng tuyển vào vị trí giám đốc kinh doanh cho một tập đoàn đa quốc gia. Sau khi tôi vượt qua các vòng sơ tuyển, trước khi quyết định có nhận tôi vào làm hay không, Tổng giám đốc muốn mời tôi dùng cơm tối.

Lúc đó tôi ngạc nhiên, không hiểu tại sao họ lại tiếp đón long trọng một người còn chưa phải là thành viên trong công ty như vậy? Mãi sau này tôi mới hiểu: Kỳ thực, bữa ăn đó chính là buổi phỏng vấn sau cùng.

Từ tướng ăn, thế ngồi cũng có thể phản ánh ra dục vọng của một người

Cổ nhân có câu: “Quân tử thực lược thường chi vị, tiểu nhân sanh tử bất túc” (Người quân tử ăn biết ngon là đủ, kẻ tiểu nhân ăn tới chết cũng không vừa), ở đây không chỉ là nói đến thức ăn mà còn nói đến cả dục vọng. Bậc quân tử phàm làm việc gì cũng có mức độ, còn kẻ tiểu nhân thì vô độ mà hành.

Việc ăn uống quan trọng chính là để bản thân được thoải mái, chúng ta khó có thể làm được tuyệt đối. Nhưng dù thế nào đi chăng nữa cũng cần phải có sự chế ước tự thân, có câu: “Ăn trông nồi, ngồi trông hướng”, cần phải học cách quan sát trước sau, đừng để vì một chút sơ ý mà trở thành nỗi ám ảnh của người khác.

Tướng ăn xấu sẽ bị người khác xem thường

Trước đây, tôi có một đồng nghiệp có thói ăn hay lấy đũa gẩy gón thức ăn, khi gặp món mình không thích thì hay chống đũa gẩy gẩy thức ăn ở đĩa. Ví như có lần ăn cùng, hôm ấy ăn món mực xào chua cay, vì không thích ăn hành tây nên anh bạn này chuyên lấy đũa gẩy sang một bên, chọn miếng mình thích để ăn, nhìn rất phản cảm.

Một lần khác, trong đám cưới một người bạn, tôi vô tình ngồi ở một bàn toàn người không quen biết. Mỗi lúc thức ăn lên liền thấy 3, 4 người khách nhanh nhanh chóng chóng gặp thức ăn, có người khi thấy món ăn mình thích nên thức ăn trong bát vẫn còn chưa ăn hết đã vội gắp món mới về ăn, thậm chí có người khi thấy mọi người đã gắp hết lượt liền trút luôn cả đĩa vào bát mình. Người ngồi trong mâm đều ăn diện bảnh bao, lịch sự nhưng tôi khó lòng tôn kính họ cho được.

Tướng ăn quyết định cả vận mệnh và sự nghiệp

Có người bạn nói với tôi: “Từ nhỏ ở nhà đã được mẹ quản giáo rất nghiêm khắc, cái gì mẹ cũng quản, từ tướng đi ra sao, tướng đứng thế nào, tướng ngồi làm sao, ngay cả tướng ngủ mẹ cũng yêu cầu. Khi ăn thì không được chọn, gắp miếng nào ăn miếng đó, tôi luôn cảm thấy mẹ quản quá nhiều, nhưng đợi đến khi lớn rồi đi làm mới phát hiện một điều, tướng ăn của một người đôi khi không chỉ là ảnh hưởng tới công việc mà còn quyết định cả vận mệnh, sự nghiệp của một người”.

Tôi còn nhớ cách đây hơn 5 năm, tôi ứng tuyển vào vị trí giám đốc kinh doanh cho một tập đoàn đa quốc gia làm về ngành điện tử. Sau khi phỏng vấn qua các vòng sơ tuyển, trước khi quyết định có nhận tôi vào làm hay không, thư ký của tổng giám đốc nhà máy đã gọi điện cho tôi, thông báo tổng giám đốc muốn mời tôi dùng cơm tối.

Tôi có chút ngạc nhiên nhưng vẫn nhận lời đi. Khi đến nơi, ngoài tổng giám đốc ra còn có cả hai người giám đốc cùng tham gia. Lúc đó tôi giật mình, không hiểu tại sao họ lại tiếp đón long trọng một người còn chưa phải là thành viên trong công ty như vậy? Mãi sau này khi vào công ty tôi mới hiểu, đây là quy định của công ty cho những vị trí quan trọng.

Kỳ thực, bữa ăn đó chính là buổi phỏng vấn sau cùng, xem tôi ứng xử như thế nào trong bữa ăn, đặc biệt có thể hoà nhập với hai vị giám đốc kia không? Bởi công việc của tôi sau này có quan hệ mật thiết với hai vị này, và cũng đây cùng là vòng phỏng vấn quan trọng nhất.

Qua đây chúng ta có thể thấy, những người làm việc lớn đòi hỏi sự tỉ mỉ, chi tiết cỡ nào? Câu nói “Người làm việc lớn không quên tiểu tiết” cũng chính là ý này đây. Có thể từ cách ăn, từ cách giao tiếp ứng xử với mọi người trong bữa ăn mà nhìn được ra sự giáo dưỡng của một người.

Cách bạn ăn phản ánh sự giáo dưỡng của bạn

Có câu rằng: “Sự giáo dưỡng của một người đều thể hiện ở cách ăn”. Tướng ăn tốt không chỉ thể hiện ở thế ngồi, dáng ăn mà còn được thể hiện ở cách biết chăm sóc người khác khi ăn, biết quan tâm đến cảm nhận của người ngồi ăn cùng.

Nhớ lại hồi còn nhỏ, tôi lớn lên ở nhà ngoại. Ngay từ khi còn nhỏ bà đã dạy tôi ăn cơm phải đợi người lớn cùng ngồi vào mâm cơm, khi người lớn động đũa rồi thì tôi mới được cầm đũa ăn, trước khi ăn cần phải mời ông bà, cha mẹ, các anh các chị rồi mới được ăn. Khi ăn phải nhỏ nhẹ, không được phát ra tiếng, khi gắp thức ăn thì chỉ nên gắp thức ăn ở góc đối diện gần mình nhất, cho dù đó là thứ mình không thích ăn nhất cũng phải lặng lẽ ăn hết.

Khi còn nhỏ, luôn cho rằng bà ngoại quá khắt khe, quá nhiều quy tắc thật là phiền phức. Bây giờ nhìn lại mới cảm nhận được sự thâm thuý những lời bà dạy, có thể thu nhận được lợi ích cả đời. Nuôi dưỡng một thói quen lâu ngày sẽ biến thành tự nhiên, dần dần nó cũng trở thành tư cách của một người.

Giáo dục chính là việc được bắt đầu từ những chi tiết nhỏ nhoi nhất, đặc biệt là trong những việc bình thường có tần suất lặp lại nhiều lần. Cổ nhân có câu: “Nhân chi sơ, tính bản thiện”. Trẻ em sinh ra như tờ giấy trắng, cần phải được chú trọng dạy bảo từ những bước cơ bản, học đi, học đứng, học nói, học gói, học mở.

Thiết nghĩ một người muốn trưởng thành, muốn có chỗ đứng trong xã hội, bước chân ra đời tạo thân, lập nghiệp cần phải có cho mình một nhân cách sống. Trẻ em cần phải được chú trọng giáo dục ngay từ khi còn nhỏ, lấy giáo dục gia đình làm nền tảng để giáo dưỡng nhân cách. Giáo dưỡng nhân cách ở đây chẳng phải là những gì quá lớn lao, mà chỉ cần bắt đầu từ những hành động nhỏ hàng ngày mà cha mẹ chính là những tấm gương cho trẻ noi theo.

<<Quay lai
Gửi cho bạn bè Trang in
 
     
  Các bài viết khác của chủ đề Thế sự  
     •  ĐỘC CƯ NHƯ THẾ NÀO? – Một đạo hữu ở Hoa Kỳ phê bình bài pháp “Ý nghĩa độc Cư” của thầy Bảo Nguyên… (05.04.2013)  
     •  TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO VÀ SỰ PHỤC HỒI. Tác giả: Tiến sĩ Jill Bolte Taylor. Dịch giả: Tiến sĩ Minh Tâm. (05.04.2013)  
     •  TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO VÀ SỰ PHỤC HỒI. Tác giả: Tiến sĩ Jill Bolte Taylor. Dịch giả: Tiến sĩ Minh Tâm. (01.04.2013)  
     •  TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO VÀ SỰ PHỤC HỒI. Tác giả: Tiến sĩ Jill Bolte Taylor. Dịch giả: Tiến sĩ Minh Tâm. (29.03.2013)  
     •  TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO VÀ SỰ PHỤC HỒI. Tác giả: Tiến sĩ Jill Bolte Taylor. Dịch giả: Tiến sĩ Minh Tâm. (27.03.2013)  
     •  LẮNG NGHE LỜI TỪ "LÒNG YÊU THƯƠNG". (22.03.2013)  
     •  LỜI CHÂN TÌNH SẺ CHIA CÙNG BẠN HỮU - Tỳ-kheo Thích Nguyên Tánh (06.03.2013)  
     •  SỰ LAN TỎA CỦA "ĐẠO ĐỨC - LÒNG YÊU THƯƠNG CON NGƯỜI". (28.02.2013)  
     •  THƯ ĐỘC GIẢ NHẮN NHỦ THẦY CHÂN QUANG - Diệu Hoa (27.02.2013)  
     •  LỜI SÁM HỐI CỦA TU SINH CHƠN NHƯ (Cổng 1) - Minh Thiện . (27.02.2013)  
     •  ĐÔI ĐIỀU VỀ THÔNG BÁO: “TRANG MẠNG GIỌT NẮNG CHƠN NHƯ VÀ MỘT SỐ TRANG MẠNG KHÁC” CỦA TVCN... (26.02.2013)  
     •  VỀ THÔNG BÁO "CẢNH BÁO" CỦA TU VIỆN CHƠN NHƯ. (25.02.2013)  
     •  THƯ PHẢN HỒI CỦA ĐỘC GIẢ VỀ SỰ KIỆN THÍCH CHÂN QUANG TẠI CHÙA AM (24.02.2013)  
     •  TT THÍCH CHÂN QUANG VÀ SỰ KIỆN 17-02-2013 TẠI CHÙA AM (21.02.2013)  
   
  TRANG : ...[Previous 5 pages] ... 4 | 5 | 6 | 7 | 8
     
 
   
 
   
Trang Chủ   |   Thư Ngỏ   |   Diễn Đàn   |   Liên hệ   |     Quản lý |  

 

©2012- Bản quyền thuộc GIỌT NẮNG CHƠN NHƯ
Email: banbientapgiotnangchonnhu@gmail.com
(Ghi rõ nguồn khi sử dụng tư liệu bài viết trong website này)